Open book
Công Nghệ - Kỹ Thuật, Tham Khảo, Tin Thế Giới, Tin Tức

NGÀNH CÔNG NGHIỆP IN THÁI LAN

0 354

THANARACHT THANAPANUKUL
Trưởng văn phòng đại diện Tập đoàn giấy SCG tại Việt nam

Tập đoàn giấy SCG của Thái Lan đã có mặt tại Việt Nam từ nhiều năm nay trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh các mặt hàng về giấy, đồng thời cũng tích cực hỗ trợ hoạt động của Hiệp hội In Việt Nam, trong đó có việc kết nối Hiệp hội In Việt Nam với Hiệp hội In Thái Lan. Để tăng cường sự hiểu biết về sự phát triển của Ngành in và xuất bản, xu hướng công nghệ và sử dụng giấy in ở Thái Lan, xin trân trọng giới thiệu bài viết của ông Thanaracht Thonapanukul, Trưởng văn phòng đại diện của tập đoàn SCG tại Việt Nam.

Thái Lan có lịch sử lâu dài trong công nghiệp in ấn. Nguồn gốc của ngành công nghiệp này bắt nguồn từ thời kỳ trị vì của vua Rama IV, với sự bảo trợ quan trọng đi đến quyết định của quốc gia về việc thành lập ngành công nghiệp này. Sự có mặt ngẫu nhiên của nhà truyền giáo người Mỹ, Tiến sĩ Dan Bradley vào năm 1836 đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành xuất bản một cách nhanh chóng hơn. In ấn đã trở thành sản phẩm xuất khẩu quan trọng của Thái Lan đến các nước phương Tây và sản xuất kinh doanh in ấn tạo ra việc làm cho người Thái và cũng đóng góp một phần gia tăng GDP.

In ấn thường được phân loại thành in thương mại và in bao bì. Nó được xếp vào 5 ngành công nghiệp hàng đầu trên thế giới về sản xuất và giá trị thu nhập. Ngành công nghiệp in ấn phát triển mạnh ở các nước phương Tây như Mỹ, Anh, Canada, Pháp và một số nước Châu Á như Nhật và Trung Quốc. Với tổng giá trị 702 tỷ đô la Mỹ, cao hơn so với năm 2009, riêng doanh thu in bao bì là 510,192 tỷ đô la. Doanh số trong 2 năm tới của mảng in ấn thương mại sẽ giảm còn 170 tỷ đô la trong khi ngành công nghiệp in ấn bao bì sẽ tăng đến 592 tỷ đô la. Đây là một nghiên cứu của Stora Enso trong năm 2007.

Phân tích các xu hướng phát triển về mặt công nghệ ở giai đoạn này chúng ta sẽ thấy một hình ảnh khác. Năm 2012 tỷ trọng đầu tư thiết bị cho in kỹ thuật số là cao nhất, chiếm tới 21%, tiếp theo là in flexo (19%), in offset tờ rời (18%), in offset cuộn có sấy (15%), in offset cuộn không sấy (11%) và in ống đồng (10%). Phân tích kỹ hơn nữa về sản phẩm cuối cùng thì công nghệ in flexo chủ yếu phục vụ cho việc in bao bì, đặc biệt là in trên thùng carton và in bao bì nhựa.

Ngành công nghiệp in ấn ở Thái Lan cũng tương tự như trên thế giới. In ấn thương mại thường có giá trị thị phần ít hơn so với in bao bì. Ngành công nghiệp in ấn ở Thái Lan trong suốt 15 năm qua có mức tăng trưởng bình quân 8-10% mỗi năm. Tỷ lệ tăng trưởng là từ đầu tư mới và đầu tư của nước ngoài vào Thái Lan. Tổng sản lượng của ngành công nghiệp in Thái Lan là 4,48 tỷ đô la trong năm 2009 (tính theo tỷ giá 1 USD = 34 Baht). Số này đã bao gồm cả sản phẩm xuất khẩu. Trong đó in bao bì đạt đến 70% trong giá trị này. Tuy nhiên, con số này chỉ chiếm 2% GDP của Thái Lan và 1% của ngành công nghiệp in ấn thế giới.

Có nhiều yếu tố hỗ trợ tỷ lệ tăng trưởng này trong suốt 15 năm qua. Nó bắt đầu tư việc đầu tư mới của các nhà in trong nước, hoạt động sản xuất in ấn nước ngoài, gia tăng khối lượng về các sản phẩm in ấn xuất khẩu, các nhà in và nhà xuất bản ở các nước phương Tây đã chuyển các hoạt động in ấn đến Thái Lan. Sự di chuyển của các nhà sản xuất phương Tây tìm chi phí sản xuất thấp hơn từ nhân công lao động rẻ hơn, phí thuê mướn, hỗ trợ thuế từ chính quyền địa phương và phục vụ các khách hàng trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương. Di chuyển sản xuất sau này không chỉ từ khu vực phương Tây, mà còn từ các nước phát triển khác ở Châu Á như Nhật Bản và Đài Loan.

Các nhà in và nhà xuất bản Thái Lan đã làm như thế nào trong suốt 10 năm qua? Họ không thể cải tiến sản xuất in ấn để đạt yêu cầu cao hơn trong một thời gian ngắn trong khi họ phải cạnh tranh với các nhà in nước ngoài có kỹ thuật in ấn cao, kinh nghiệm, kỹ năng lao động và nguồn vốn khổng lồ. Yêu cầu đối với các sản phẩm xuất khẩu đến các thị trường phương Tây cao hơn hẳn, đặc biệt là về chất lượng khâu thành phẩm. Hơn nữa, việc sản xuất có thể phức tạp hơn để đáp ứng các yêu cầu đặc biệt của khách hàng. Trước khủng hoảng kinh tế Châu Á năm 1997, họ chỉ phục vụ thị trường Thái Lan và ưu tiên cho thị trường Thái vì nó dễ làm hơn là xuất khẩu. Họ đã hưởng lợi nhuận cao vì không có các nhà in nước ngoài cạnh tranh. Đây là bài học đắt giá không chỉ cho ngành công nghiệp in ấn mà còn cho các ngành khác. Sau khi mức tiêu thụ của thị trường Thái Lan giảm mạnh do tỷ lệ thất nghiệp cao, nhiều công ty giải thể, các hoạt động kinh doanh thất bại… nó đã ảnh hưởng đến yêu cầu in ấn và khối lượng thấp hơn so với thời kỳ hái ra tiền trước năm 1997.

Chỉ nhà in chất lượng cao với vòng quay vốn tốt mới có thể quản trị sản xuất và tìm kiếm đơn đặt hàng xuất khẩu để khai thác công suất máy móc và tận dụng nguồn lực. Một số nhà in đã chấp nhận đơn hàng để cho máy hoạt động thậm chí với mức lãi thấp hơn so với các công việc địa phương tại thời điểm đó. Một số thu được lợi nhuận cao và tập trung chủ yếu vào phần xuất khẩu hơn là tiêu thụ ở thị trường Thái Lan vì họ chọn sản phẩm in chất lượng cao chứ không phải là sản phẩm in ấn bình thường với giá rẻ. Một số nhà in chọn cơ cấu sản phẩm với tỉ lệ 50 : 50 giữa thị trường xuất khẩu và thị trường trong nước. Nhiều công ty vừa và nhỏ không thể theo kịp và từ từ giảm vốn và một số phải ngừng kinh doanh. Các nhà in lớn cố gắng học hỏi, cải tiến và nghiêm khắc tuân thủ Tiêu chuẩn Quốc tế để khuếch trương hình ảnh chất lượng và xem in ấn xuất khẩu là cơ hội tương lai của họ.

Sau khi có được đơn hàng in ấn xuất khẩu họ cũng dần học hỏi nhiều hơn về kỹ thuật và thiết kế tạo mẫu, cải tiến nhiều hơn về tổ chức quản lý sản xuất để đạt được các tiêu chuẩn phương Tây. Họ có thể làm các công việc tại phân xưởng như những gì họ hoạch định. Về nguyên liệu đầu vào, chủ yếu là giấy và mực in thế nào ? Giấy là đầu vào chính yếu mà hầu hết công việc in ấn xuất khẩu thường xuyên được yêu cầu phải được sản xuất từ cây trồng chứ không phải khai thác từ rừng tự nhiên, phải có chứng chỉ FSC (Hội đồng bảo vệ Rừng). Thời gian đầu giấy được sản xuất từ cây trồng có chứng nhận FSC đều được sản xuất ở các nước phương Tây chứ không phải tại Thái Lan. Sau đó khách hàng đòi hỏi có chứng chỉ FSC sản xuất tại Thái Lan để quản lý dễ dàng hơn.

Thêm vào đó, nhiều tổ chức quốc tế quan tâm đến ảnh hưởng thay đổi khí hậu, giảm Ôzon, nhiệt đột cao hơn làm tan chảy băng ở Bắc cực gia tăng, mực nước biển dâng cao gây lũ lụt ở nhiều quốc gia, động đất xảy ra nhiều lần hơn trong một năm, v.v… Điều này được gọi là El Nino. Vì vậy, họ bắt đầu các chiến dịch vận động vì môi trường và thành lập Ngày Xanh trong một năm. Công nghiệp in ấn đã liên quan đến vấn đề này vì nguyên liệu chính yếu là giấy có thể làm thay đổi khí hậu. Như được biết, nhiều nhà sản xuất giấy cố gắng giảm chi phí sản xuất bằng cách không đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải để có chi phí rẻ nhất. Điều này phá hủy môi trường xung quanh họ vì hóa chất từ sản xuất giấy được thải ra từ xưởng của họ. Điều này làm bất cứ sinh vật sống ở sông chết hoặc giảm số lượng. Do đó ảnh hưởng dây chuyền đến thực phẩm thiên nhiên. Một số nhà máy giấy cũng chặt cây từ rừng tự nhiên, yếu tố có thểm giảm hoặc làm chậm trễ các trận lũ lớn. Công nghiệp in ấn phản ứng gì để bảo vệ thế giới và làm sạch môi trường để cứu lấy tương lai cùng với ngành công nghiệp khác?

http://freelance-graphic-design.com/images/children_book_design_jukS.jpg
Nhiều sách trẻ em do Thái Lan phát hành đều được xuất khẩu bản quyền

Điều này tự động thay đổi với yêu cầu các sản phẩm in ấn sử dụng ở thị trường phương Tây và bây giờ mở rộng sang khu vực châu Á bắt đầu từ các chính sách của công ty phương Tây hoặc Chính sách từ Trụ sở chính để cứu lấy thế giới. Ý thức tốt về môi trường trong giai đoạn này tiêu biểu là trong ngành Ngân hàng, ngành Bảo hiểm, v.v… Trước tiên họ tập trung vào giấy tái sinh và sử dụng nó như là phần đóng góp vào Giải pháp Xanh. Sau đó giải pháp này đã đổi thành tiêu chuẩn Loại giấy FSC.

Giải thích ngắn về nguồn gốc chứng nhận FSC: Hội đồng bảo vệ Rừng (FSC) là một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế thành lập năm 1993 để xúc tiến trách nhiệm bảo vệ rừng của thế giới. Các công cụ chính để đạt mục đích này là thiết lập tiêu chuẩn, chứng nhận độc lập và gắn nhãn các sản phẩm rừng. Điều này cung cấp cho khách hàng trên thế giới khả năng lựa chọn các sản phẩm từ lâm nghiệp có trách nhiệm xã hội và môi trường.

http://www.omnicolorprinting.com/images/FSC_certificate_275x275.jpg

Một dạng chứng chỉ FSC

Trở lại ngành Công nghiệp In ấn Thương mại Thái Lan, các cơ sở in ấn không thể trông đợi vào yêu cầu nội địa nữa do thị trường bị giới hạn và lợi nhuận thấp. Họ phải áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế để có đơn hàng in ấn xuất khẩu để khai thác tối ưu nguồn lực đặc biệt là các máy móc in. Các sản phẩm in ấn xuất khẩu cũng mang lại lợi nhuận cao vì chúng cạnh tranh được với các sản phẩm khác có chi phí sản xuất cao hơn. Một số nhà in đã mở văn phòng ở phương Tây với mục đích tiếp thị và kinh doanh để có đơn hàng in ấn vì họ có được khối lượng xuất khẩu và tỉ lệ lợi nhuận cao.

Tuy nhiên, cuối cùng họ gặp vấn đề khó khăn về nguồn giấy vì giấy FSC không phổ biến và không sản xuất tại Thái Lan trong giai đoạn đầu. Không có nhà sản xuất giấy nào có thể có quy trình sản xuất và nguyên liệu thô đạt chứng nhận FSC nếu họ không bắt đầu hoạt động từ trồng cây, chế biến, quy trình xin cấp chứng nhận v.v… Trước tiên họ phải nhập khẩu giấy từ các nhà cung cấp phương Tây với giá đắt và thời gian giao hàng lâu. Họ đã thông báo và làm việc với Công ty Thai Paper PCL, một chi nhánh của SCG Corporate để chuẩn bị và xem xét lại các quy trình sản xuất để đạt chuẩn FSC. FSC là yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với nguyên liệu in xuất sang khu vực châu Âu và Mỹ. Sau khi SCG Paper PCL có thể cung cấp Loại giấy FSC ổn định cho các sản phẩm in ấn xuất khẩu, hoạt động của họ được thuận tiện hơn. Nhà in ấn xuất khẩu không những tạo ra cơ hội thị trường in ấn của họ, mà còn nâng cấp chất lượng in ấn của họ lên tiêu chuẩn sản xuất quốc tế. Họ cũng tự động có được hình ảnh tốt thu hút các chủ dự án in ấn tiếp cận họ. Đây là một tác lực làm cho ngành Công nghiệp in ấn ở Thái Lan tiếp tục tăng trưởng.

Đó là những phương thức họ đã làm để phục vụ thị trường xuất khẩu. Đối với thị trường Thái nội địa, chúng ta cần xem xét những tác lực tạo tăng trưởng in ấn đặc biệt trong in ấn thương mại ở Thái Lan. Chúng ta có thể thấy trong tổng kết có liên quan như sau:

Số liệu 2009 2008 2007 2006 2005 2004
Nhà xuất bản 517 512 491 192 175 433
Nhà sách 2.943 2.483 1.913 955 848 759

Bảng thống kê về số lượng nhà xuất bản và nhà sách từ 2004 – 2009

Bảng số liệu này cho thấy số lượng nhà sách gia tăng. Đây là kênh phân phối chính của các sản phẩm in ấn thương mại tới người sử dụng. Ở Thái Lan các nhà xuất bản bao gồm cả hai loại: nhà in gắn với nhà xuất bản hoặc chỉ là nhà xuất bản đơn thuần, đã tăng với tỷ lệ thấp hơn so với nhà sách. Đây là số liệu từ các nhà xuất bản đăng ký mới và các nhà xuất bản đã ngừng kinh doanh.

Nhiều nhà sách đã phát triển cửa hàng của họ thành nơi tiện ích cho người đọc. Họ mong muốn kéo người đọc dành nhiều thời gian hơn trước đây để quyết định mua sản phẩm của họ. Họ sửa một góc trong cửa hàng làm thành bar cà phê cung cấp khu đọc sách thử, có ghế màu sắc như quán cà phê. Họ cũng lấy khỏi kệ trưng bày những bản sách cũ, quá hạn, bìa hỏng nhằm làm cho người đọc cảm thấy hứng thú với tất cả sản phẩm trưng bày. Nhà xuất bản, chủ các sản phẩm in ấn, phải chọn giấy bìa cho bền hơn và khó bị hỏng do đọc thử. Họ sử dụng giấy bìa mềm, không phải bìa cứng hay giấy cứng vì giấy bìa mềm ít hỏng do đọc trước khi người đọc mua và giấy bìa mềm giúp in màu sắc nét hơn và làm cho người đọc cảm thấy thuận tiện.

Các nhà sách còn có giải pháp thu hút người đọc bằng sách mới hoặc nguyên liệu in mới. Chúng ta tham khảo các số liệu dưới đây:

Sample ImageNguồn số liệu: Ấn bản đặc biệt của Hiệp hội In ấn Thái Lan tháng 6 năm 2010.

Khi chúng ta xem xét số lượng sách mới, nó vẫn tăng trưởng theo tỷ lệ tăng trưởng kinh tế Thái Lan. Kinh tế Thái Lan đã được liên kết với thị trường hải ngoại và đây có thể là tác lực truyền động kinh tế quan trọng. Họ đối mặt với ảnh hưởng từ kinh tế thế giới vào cuối năm 2008 như các quốc gia khác. Nó ảnh hưởng đến tiêu thụ nội địa đặc biệt trong in ấn thương mại. Với các vấn đề nội bộ, người dùng cố gắng tiết kiệm tiền. Tuy nhiên, chỉ tiêu trung bình cho in ấn sách ổn định và không giảm suốt 3 năm qua. Đây là con số quan trọng mà các nhà xuất bản cố gắng tìm ra và cố gắng tăng lượng độc giả để mở rộng thị trường.

Họ tìm thấy một nhân tố chủ chốt để gia tăng lượng độc giả trong phân khúc sách bỏ túi. Làm thế nào sách bỏ túi làm người đọc thích thú đọc và cảm thấy thoải mái thậm chí một thời gian dài sau khi cảm thấy mỏi mắt do đọc tài liệu. Độc giả thông thường xếp hạng, trong quy trình mua của họ, khi lựa chọn chủ đề hứng thú của họ như ưu tiên hàng đầu, sách có trọng lượng nhẹ, in ấn nhiều màu sắc, tránh giấy quá sáng. Nhà xuất bản đã yêu cầu giấy phục vụ những yêu cầu này của độc giả trong 5 năm qua. Họ mong đợi điều này sẽ hướng người đọc tiếp tục mua sách bỏ túi và thu hút độc giả mới nhằm tăng số lượng cầu. Các nhà in đã yêu cầu các nhà cung cấp giấy theo tiêu chuẩn yêu cầu từ độc giả. Điều này khá khó vì họ gộp tất cả chi tiết kỹ thuật thành một, điều này không phải là điều thông thường trong ngành sản xuất giấy. Bởi vì giấy có định lượng thấp hoặc giấy có độ xốp cao thường dùng để in một màu và có nền không đậm với độ mịn không cao.

May mắn, các xưởng giấy Thái đã theo sát xu hướng để phục vụ thị trường. Họ sản xuất được chủng loại giấy mới đáp ứng tất cả các chi tiết kỹ thuật yêu cầu như độc giả thật sự muốn như Giấy Đọc Xanh (GRD). GRD cung cấp giấy có độ xốp cao hơn giấy in offset thông thường khoảng 18% đối với giấy 65g và 25%, 75% với giấy 80 và 100g. Ngoài ra giấy định lượng thấp giành cho sách bỏ túi có thể in được 4 màu, cho ra hình ảnh đẹp với sách bỏ túi. Hầu hết trên các kệ trưng bày sách ở Thái Lan đều có loại sách bỏ túi dùng các loại giấy này. Loại giấy xốp thường dùng chủ yếu để in các loại sách tiểu thuyết, sách về tôn giáo, du lịch, kinh doanh và sách bỏ túi tự học. Đây là một tác lực giữ cho độc giả mức chi tiêu trung bình ổn định trong 3 năm qua.

Hội chợ sách ở Thái Lan diễn ra thường niên vào khoảng tháng 3 và tháng 10

 Về phía Chính phủ, họ cũng quan tâm đến tài liệu dùng cho sinh viên vì tài liệu học tập của sinh viên chủ yếu là sách giáo khoa cung cấp bởi Bộ Giáo dục. Họ muốn cải thiện tài liệu in ấn giáo dục để thu hút và tạo động lực cho sinh viên đọc sách bằng cách đưa ra các thiết kế mới và các thuộc tính khác. Giấy trắng được cho là sạch sẽ nhưng cũng không tốt cho việc đọc trong thời gian lâu. Nó có thể làm người đọc bị đau mắt nếu họ đọc lâu. Sách giáo khoa sinh viên nên là sách mà sinh viên có thể đọc lâu. Họ đã yêu cầu các thông số kỹ thuật giấy khác với giấy offset trắng. Nó cũng nhẹ hơn và màu hơi vàng. Text Pro 55g có thể thay thế giấy in báo, giấy in thử với chất lượng đẹp, hoặc giấy offset 60g. Tuy chất liệu nhẹ hơn nhưng chất lượng in đạt mục tiêu mong muốn và có thể đạt được mục đích của Bộ Giáo dục, đặc biệt thu hút sinh viên vui vẻ khi họ xem thấy sách.

Triển lãm và Hội chợ sách cũng giúp làm tăng giá trị ngành Công nghiệp In ấn Thương mại Thái. Hàng năm, có một số kiện lớn như Hội chợ Sách Quốc gia Thái Lan tại Trung tâm Bangkok với thời lượng 10 – 14 ngày một năm. Đây là sự kiện lớn nhất để quảng bá tất cả tài liệu đến với độc giả. Lần Hội chợ thứ 37 đã được tổ chức vào năm 2010. Họ cũng tổ chức thêm nhiều hội chợ sách khác tại Bangkok và các tỉnh lớn nhiều lần trong một năm. Điều này có thể tạo động lực để người đọc chọn lựa và đọc các sản phẩm in ấn.

Xu hướng in ấn và mối đe dọa đối với Thái Lan

Như trên đã đề cập, ngành công nghiệp in ấn thương mại phụ thuộc vào nền kinh tế Thái Lan như là nhân tố quan trọng nhất, nền kinh tế Thái Lan đã cho thấy có tín hiệu bắt đầu hồi phục lại nhiều ngành công nghiệp ở Thái Lan nhưng họ vẫn đối mặt với nền kinh tế thế giới không ổn định, đây là một phần của tác lực đối với các sản phẩm xuất khẩu. GDP bình quân đã tăng lên trong năm 2010 ước tính đạt 7% và 5% trong năm 2011. Đây là một sự tăng trưởng tốt hơn trong suốt 5 năm qua.

Chính phủ Thái đã đưa ra kế hoạch hành động chiến lượng để nâng cao chất lượng con người bằng việc khuyến khích đọc sách và tăng số lượng sách từ 5 cuốn sách mỗi năm đến 10 cuốn sách mỗi năm trong suốt 3 năm từ 2009 – 2011. Họ đã đưa ra nhiều cách tiếp cận truyền thông như tạo trang web cung cấp chi tiết của những cuốn sách, tổ chức cộng đồng đọc sách, trao đổi về sách thông qua trang web. Điều này sẽ khiến độc giả đọc nhiều hơn và rủ thêm bạn bè tham gia vào hoạt động này.

Với người tiêu dùng thông minh và quyền hạn của người mua, nhà xuất bản hoặc người bán phải chấp nhận xu hướng như chấp nhận trả lại những cuốn sách bị lỗi từ in ấn, bị mất một số trang v.v… Họ cũng đối mặt với chi phí phân phối cao, quảng cáo để trưng bày sách mới trong nhà sách.

Các chủ nhà sách đặc biệt là chuỗi cửa hàng sách lớn, SE-ED, Nai-IN, B2S v.v… ở Thái Lan đối mặt với chi phí thuê cửa hàng mỗi năm một cao hơn. Họ cố gắng giảm chi phí bằng cách khéo léo sử dụng diện tích mặt bằng, lựa chọn sách bán chạy, giữ hàng tồn kho thấp trong cửa hàng của họ, v.v… hoặc thậm chí thu phí phân phối cao đối với các nhà xuất bản, phí vào cửa, mã vạch hoặc các chi phí quản lý khác. Điều này dần dần làm cho cả nhà sách và nhà xuất bản dễ mâu thuẫn về quyền lợi. Họ bắt đầu cùng làm việc phần nào để hợp tác chặt chẽ, lựa chọn đề tài thú vị, quản lý việc giao hàng nhanh, và cũng xúc tiến thị trường mỗi năm.

Công nghệ cũng là một vấn đề lớn đối với các nhà xuất bản và nhà sách. Thương mại điện tử, thiết bị đọc sách điện tử, in ấn theo yêu cầu ảnh hưởng trực tiếp đến kinh doanh của họ tại thời điểm này. Một số trong web còn cung cấp dịch vụ bán sách như trang amazon.com trực tiếp chào giá đến các độc giả tại nhà của họ. Đây là vấn đề của tất cả các nhà xuất bản hoặc nhà in, nhà sách cần điều chỉnh để việc kinh doanh của họ được tiếp tục.í

TÀI LIỆU THAM KHẢO VÀ TRANG WEB:

  1. Tạp chí In ấn, bao bì và hình ảnh, Thái Lan
  2. www.thaitrade.com
  3. Công nghiệp in ấn Thái năm 2010, ấn bản tháng 6 năm 2010. Hiệp hội In ấn Thái Lan.
  4. www.fsc.org

About the author / 

Quảng Đông

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *