Print
Công Nghệ - Kỹ Thuật, Tham Khảo

DOT GAIN VÀ BÙ TRỪ DOTGAIN TRONG CHẾ BẢN ĐIỆN TỬ

0 901

 

 

 

 

 

I. Khái quát về dot-gain

  1. Quy trình phục chế hình ảnh trong chế bản và in offset

Tóm tắt :

  • Dữ liệu chế bản là file Postscript (PS/PDF file). Các điểm ảnh được gán các giá trị thang xám (gray value) từ 0 – 100% cho từng màu.
  • Quá trình tram hoá dữ liệu Postscript được thực hiện bởi thiết bị RIP. Khi thực hiện tram hoá, RIP sẽ đọc các giá trị phần trăm định nghĩa trong dữ liệu Postscript và tạo ra các điểm tram có kích thước che phủ ô tram tương ứng. Ví dụ, nếu tín hiệu đầu vào là 50% thì RIP sẽ phải tạo ra một điểm tram để ghi có kích thước che phủ 50% ô tram (kích thước hình học phụ thuộc theo tần số tram kết xuất).
  • Dữ liệu sau khi được tram hoá (bitmap) sẽ điều khiển các thiết bị ghi phim, ghi bản hay in thử… Mỗi điểm tram sẽ được hình thành bởi một số laser dot (điểm ảnh nhỏ nhất tia laser tạo được). Với công nghệ CtF thì cần phải ghi phim tách màu, bình phim thủ công và phơi bản; với công nghệ CtP máy tính điều khiển trực tiếp máy ghi bản tạo ra bản in.
  • Cuối cùng, bản in được đưa in để tạo ra tờ in.
  1. Hiện tượng dot-gain

Trong quá trình phục chế tầng thứ hình ảnh bằng tông tram, có rất nhiều yếu tố tác động làm thay đổi kích thước hạt tram tạo ra so với giá trị tông màu hình ảnh trước khi tram hoá. Nếu kích thước hạt tram tăng, hoặc giá trị tông tram đo được cao hơn giá trị tông màu hình ảnh đo được trên file, thì gọi là dot-gain. Ngược lại gọi là dot-less (bay tram).

Giá trị dot-gain không chỉ là sự gia tăng kích thước thực tế của hạt tram mà còn là hiệu ứng quang học do ánh sáng chiếu lên hạt tram tạo ra. Nói cách khác, giá trị dot-gain đo được là tổng hợp của 2 thành phần :

  • Dot-gain liên quan đến các quá trình phục chế (mechanical dot-gain)
  • Dot-gain do hiệu ứng quang học (optical dot-gain).

2.1 Mechanical dot-gain

Dot-gain loại này là sự thay đổi kích thước hình học điểm tram (thay đổi kích thước thực) trong các công đoạn phục chế. Dot-gain xảy ra tại 3 giai đoạn sau :

  • Ghi & hiện phim hoặc ghi & hiện bản CTP.
  • Phơi & hiện bản truyền thống.
  • Trong quá trình in (quá trình truyền đạt hình ảnh từ bản – cao su – giấy).

Trong các quá trình chế bản, kích thước điểm tram thay đổi không nhiều và dễ kiểm soát, điều chỉnh. Với bản âm (negative plate), kích thước điểm tram trên bản thường lớn hơn trên phim (tăng tầng thứ); với bản dương (positive plate) kích thước điểm tram trên bản thường nhỏ hơn trên phim (giảm tầng thứ).

 Khi in, kích thước điểm tram trên giấy lớn hơn trên bản in rất nhiều do áp lực in, tính chất của các vật liệu in, các điều kiện in, máy in… Đường biểu diễn tập hợp các giá trị gia tăng tông tram đo được trên tờ in so với giá trị màu của hình ảnh trên file chế bản (trước khi tram hoá) gọi là đường cong dot-gain (dot gain curve/calibration curve). Đường cong dot-gain 26% là đường cong biểu diễn các giá trị dot-gain tiêu chuẩn ISO 12647-3 trong in offset cuộn (cold-set) có điểm dot-gain cao nhất là 26%. Tức là nếu điểm ảnh trên dữ liệu chế bản có giá trị tông màu (tint) từ 40% – 50% thì giá trị tram đo trên tờ in là 76% (tham khảo bảng tổng hợp dot-gain cho công nghệ in cuộn ở cuối bài viết này)

 2.2 Optical dot-gain

Kích thước hạt tram quan sát hoặc đo được phụ thuộc vào lượng ánh sáng chiếu lên tờ in (bản in) bị hấp thụ bởi các hạt tram. Ngoài lượng ánh sáng chiếu trực tiếp lên hạt tram bị hấp thụ thì lượng ánh sáng chiếu xung quanh hạt tram cũng có một phần tán xạ vào hạt tram bị hấp thụ. Do vậy, kích thước hạt tram quan sát hoặc đo được luôn lớn hơn kích thước thực của chúng (có thêm một đường viền tối bao quanh kích thước thực của hạt tram).

Nếu hạt tram càng nhỏ thì hiệu ứng dot-gain quang học càng lớn. Tức là dot-gain tăng khi tần số tram xuất (screen ruling) tăng, dot-gain khi sử dụng tram in FM cao hơn tram in AM. Đây chính là lý giải vì sao sử dụng tram in FM có thể tiết kiệm được mực in so với tram in AM.

 Mô phỏng sự gia tăng tầng thứ trong in báo

  1. BÙ DOT-GAIN TRONG CHẾ BẢN ĐIỆN TỬ
  2. Bù dot-gain trong các phần mềm ứng dụng

Trước khi tram hoá bởi RIP, hình ảnh sẽ được chuyển đổi sang không gian màu CMYK hoặc Grayscale. Khi chuyển đổi, các phần mềm ứng dụng sẽ tự động bù dot-gain theo cấu hình đã thiết lập trước.

Để hình ảnh in ra không bị tối do hiện tượng dot-gain trên tờ in, các thông số thiết lập cho việc chuyển đổi trong chức năng Color Settings hay Color Management (ICC Profiles, Rendering Intent) phải thích hợp với phương pháp in, loại giấy in. Với các phần mềm đồ hoạ không có khả năng bù dot-gain cho hình ảnh dạng vec-tơ, khi tô màu cho các đối tượng cũng cần lưu ý lựa chọn giá trị tông màu phù hợp để in ra trên tờ in không quá tối và ảnh hưởng đến các yêu cầu chất lượng khác của tờ in.

Lưu ý: Các ICC profile của máy in hình thành trên cơ sở tạo tram tuyến tính trên bản in.

 Điều chỉnh dotgain trong Photoshop.

  1. Bù dot-gain bằng các công cụ canh chỉnh trên RIP (Calibration Manager)

2.1 Tạo tram in tuyến tính trên bản tách màu (phim, kẽm):

Hầu hết các nhà in áp dụng chuẩn mực tạo tram in tuyến tính trên tờ phim tách màu và trên bản in. Tức là trị số tram in đo được trên phim hay trên bản bằng trị số tông màu hình ảnh đo được trên file với một sai số nào đó (thông thường từ 1% đến 2%).

Sự thay đổi kích thước hạt tram trong chế bản không lớn. Để tạo tram in tuyến tính trên phim hay bản in, các máy ghi, máy hiện được canh chỉnh với các thông số ghi và hiện bản tối ưu kết hợp với việc sử dụng chức năng tuyến tính hoá tạo tram in của công cụ canh chỉnh tầng thứ hình ảnh trên RIP (chức năng Linearization) để bù trừ sai lệch kích thước các hạt tram khi ghi và hiện bản. Công việc này rất quen thuộc đối với các cơ sở ghi phim tách màu: nhân viên kỹ thuật chế bản tiến hành ghi và hiện phim các mẫu thử (test form) sau đó sử dụng máy đo mật độ phim đo và nhập các giá trị đo được để hiệu chỉnh RIP điều khiển máy ghi phim đạt kết quả ghi tram tuyến tính trên tờ phim tách màu.

Với công nghệ CTP ghi bản nhạy sáng (visible light CTP), việc canh chỉnh tạo tram in tuyến tính trên bản in thực hiện như công nghệ CTF. Riêng với công nghệ CTP ghi bản nhạy nhiệt (thermal CTP), do tính chất và nguyên lý của loại bản này là bản in kĩ thuật số thực sự, chỉ cần thiết lập các thông số ghi và hiện bản thích hợp (focus, cường độ chiếu sáng, tốc độ quay trống ghi, nhiệt độ và thời gian hiện bản) là có thể đạt được kết quả tạo tram tuyến tính trên bản in.

2.2 Bù trừ sai lệch dot-gain trên tờ in so với tiêu chuẩn.

Các ICC Profile sử dụng để chuyển đổi màu của hình ảnh trong phần mềm ứng dụng thông thường chưa thể giúp đạt ngay chất lượng in theo tiêu chuẩn do nhiều yếu tố khác nhau. Ví dụ, một nhà in nào đó chọn tiêu chuẩn SWOP cho in offset tờ rời. Khi chuyển đổi màu hình ảnh trong Adobe Photoshop chúng ta đã lựa chọn ICC profile theo đúng tiêu chuẩn SWOP. Hệ thống chế bản đã được canh chỉnh và bản in được tạo ra với tram in tuyến tính, ổn định. Máy in cũng được canh chỉnh đảm bảo áp lực in đạt yêu cầu. Với các điều kiện trên, hình ảnh in ra trên giấy thông thường chưa thể đảm bảo các yêu cầu chất lượng – ví dụ dot-gain – theo đúng tiêu chuẩn được. Lý do là loại mực sử dụng trong nhà in khác với loại mực in ra để tạo ICC Profile v.v.. Khi đó, để đảm bảo các giá trị dot-gain trên tờ in tuân theo tiêu chuẩn đã chọn thì cần phải bù trừ sai lệch dot-gain giữa các giá trị dot-gain thực tế và dot-gain tiêu chuẩn.

Giải pháp dễ dàng và hiệu quả nhất cho công việc này là thực hiện bù dot-gain trên các thiết bị RIP ở bộ phận chế bản (ví dụ chức năng Process Calibration của công cụ Calibration Manager). Các giá trị dot-gain tiêu chuẩn cần áp dụng và các giá trị dot-gain đo trên tờ in sẽ được nhập vào bảng Process Calibration, sau đó được so sánh đối chiếu để tạo ra đường cong hiệu chỉnh mong muốn.

Minh hoạ dưới đây là giải thích cho quá trình bù trừ sai lệch dot-gain trên tờ in so với tiêu chuẩn thực hiện trên RIP :

  • Theo tiêu chuẩn, trị số tram in đo được trên tờ in phải là 65% khi tông màu hình ảnh trên file là 50%.
  • Trong thực tế, trị số tram in đo được trên tờ in 65% khi tông màu hình ảnh trên file là 47%.
  • Thực hiện Process Calibration, tông màu hình ảnh đo được trên màn hình là 50% sẽ được hiệu chỉnh còn 47% trước khi RIP thực hiện tram hoá (nếu tạo tram in tuyến tính thì giá trị tram in đo được trên bản CTP là 50%, sau khi bù dot-gain thì giá trị tram in đo được trên bản CTP là 47%).

 

 Khi in nhiều màu, mỗi màu sẽ có sự thay đổi tầng thứ khác nhau với cùng một trị số tầng thứ trên dữ liệu chế bản, vì vậy ta phải xây dựng đường hiệu chỉnh tầng thứ cho từng màu. Ngoài ra, đường hiệu chỉnh tầng thứ để bù dot-gain trên tờ in còn phụ thuộc loại tram in, hình dạng điểm tram, loại bản in, loại giấy, mực in, máy in v.v… Tức là ta phải tạo nhiều đường hiệu chỉnh dot gain theo các điều kiện thực tế.

Khi sai lệch tầng thứ vượt mức cho phép của tiêu chuẩn áp dụng, cần chỉnh lại các đường hiệu chỉnh dot gain.

Tất cả các đường cong bù dot-gain trên tờ in được lưu lại làm cơ sở dữ liệu để sử dụng cho việc điều chỉnh các giá trị tông màu của dữ liệu hình ảnh đầu vào RIP (input values).

III. MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ CANH CHỈNH TẠO TRAM TUYẾN TÍNH TRÊN BẢN IN VÀ BÙ TRỪ SAI LỆCH DOT-GAIN TRÊN TỜ IN THEO TIÊU CHUẨN

Giả sử dot-gain tiêu chuẩn trên tờ in là 15% tương ứng với trị số input-file là 50%.

CTF WORKFLOW Không thực hiện linearization khi ghi phim (tram xuất: 150 lpi)

 


Thực hiện linearization khi ghi phim (tram xuất: 150 lpi)

CTP WORKFLOW 

Không thực hiện process calibration khi ghi bản (tram xuất : 200 lpi)  

Thực hiện process calibration khi ghi bản (tram xuất : 200 lpi)

DOT GAIN TRONG IN TỜ RỜI VÀ IN CUỘN SẤY NHIỆT (HEAT-SET WEB) THEO TIÊU CHUẨN ISO 12647-2

Đặc điểm in Gía trị gia tăng tầng thứ (%) cho tram xuất
52 cm-1 60 cm-1 70 cm-1
Máy in 4 màu, màu chromaticb

Bản dươngc, giấy loạia 1 và 2

Bản dươngc, giấy loạia 4

Bản âmc, giấy loạia 1 và 2

Bản âmc, giấy loạia 4

 

17

22

22

28

 

20

26

26

30

 

22

29

In cuộn sấy nhiệt và in thương mại hay in đặc biệt, màu chromaticb

Bản dươngc, giấy loạia 1 và 2

Bản dươngc, giấy loạia 3

Bản dươngc, giấy loạia 4 và 5

Bản âmc, giấy loạia 1 và 2

Bản âmc, giấy loạia 3

Bản âmc, giấy loạia 4 và 5

 

12

15

18

18

20% (C)d

22% (D)d

 

14 (A)d

17 (B)d

20 (C)d

20 (C)d

22 (D)d

25% (E)d

 

16

19

22 (D)d

22 (D)d

24

28% (F)d

a  Loại giấy:  1: giấy láng,         2: giấy bóng           3: giấy láng, giấy cuộn

4: giấy không tráng phủ, trắng          5: giấy không tráng phủ, giấy ngả vàng

b  Màu đen có thể bằng hoăc hơn 3%

c  Với CtP, khoảng giá trị tông lựa chọn độc lập với loại bản in, nhưng tùy từng trường hợp sản xuất cụ thể mà nó sẽ tương thích với bản dương ở vùng này và bản âm ở những vùng khác.

d  A hoặc F để chỉ những đường ở đồ thị 2

 

Đường biểu diễn dot gain :

  DOT GAIN TRONG IN CUỘN THÔNG THƯỜNG (COLD-SET WEB) THEO TIÊU CHUẨN ISO 12647-3

Tram in : AM – Elliptical – 100lpi. Đơn vị : %

Giá trị tram
đối chiếu
Độ tăng tầng thứ khi đo trên tờ in khi khống chế ở độ tăng tối đa 26% Độ tăng tầng thứ khi đo trên tờ in khi khống chế ở độ tăng tối đa 30%
10 11,1 14,1
20 19,0 23,4
30 24,0 28,5
40 26,1 30,5
50 26,0 29,5
60 23,9 26,1
70 19,8 21,0
80 14,3 15,2
90 7,6 7,8

 

Đường biểu diễn dot gain :

About the author / 

admin

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *